Biegunka - kiedy do lekarza, kiedy teleporada, a kiedy szpital

Biegunka to oddawanie luźnego, półpłynnego lub wodnistego stolca co najmniej 3 razy na dobę. Często towarzyszą jej kurczowe bóle brzucha, nudności, wymioty i gorączka. Biegunka trwająca 30 dni lub dłużej jest przewlekła i wymaga badań.

Ostra biegunka ma najczęściej przyczynę infekcyjną. W Polsce dominują wirusy, m.in. rotawirusy i norowirusy - potocznie mówi się wtedy o jelitówce. Rzadszą przyczyną są bakterie, np. Salmonella, która wywołuje zbiorowe zatrucia pokarmowe. Biegunka może też wynikać z przyjmowania antybiotyku lub innych leków.

Większość ostrych biegunek przebiega łagodnie i mija samoistnie. Do lekarza warto się zgłosić, gdy objawy się nasilają lub nie ustępują po kilku dniach. W takiej sytuacji teleporada często wystarcza do oceny przebiegu i ryzyka odwodnienia.

Lekarz pyta o czas trwania biegunki, liczbę stolców, gorączkę i ilość wypijanych płynów. Przy wskazaniach może zlecić badanie kału lub badania krwi. Antybiotyk przy biegunce infekcyjnej jest potrzebny rzadko, a na wirusy nie działa. Więcej o innych dolegliwościach trawiennych przeczytasz na stronie refluks i problemy z trawieniem.

Odwodnienie to główne zagrożenie przy biegunce i wymiotach. Pragnienie zwykle oznacza już utratę co najmniej 1 litra płynów. Najbardziej narażone są niemowlęta, małe dzieci, osoby starsze i kobiety w ciąży. U niemowlęcia odwodnienie rozwija się szybko.

Gorączka przy odwodnieniu zwiększa ryzyko, bo podnosi zapotrzebowanie na płyny. Każdy stopień powyżej prawidłowej temperatury zwiększa je o około 15%. Osoby starsze słabiej odczuwają pragnienie, a leki moczopędne nasilają utratę wody.

Niektóre objawy oznaczają cięższy przebieg i wymagają pilnej konsultacji na miejscu. Lekarz musi wtedy zbadać chorego i ocenić, czy potrzebne jest nawadnianie dożylne. Nie sięgaj samodzielnie po leki hamujące biegunkę przy krwi w stolcu lub wysokiej gorączce.

Ciężkie odwodnienie wymaga leczenia w szpitalu. Jeśli chory jest splątany, bardzo senny, mdleje lub traci przytomność, dzwoń pod 112 lub 999.

U dzieci najczęstszą przyczyną ostrej biegunki są rotawirusy. Do 5. roku życia każde dziecko przechodzi co najmniej jedno zakażenie. Rotawirus u dorosłych zwykle przebiega łagodnie, ale u niemowląt i małych dzieci może szybko odwodnić. Najlepszą ochroną jest szczepienie.

Z dzieckiem bezzwłocznie skontaktuj się z lekarzem przy objawach odwodnienia, intensywnych wymiotach lub krwi w stolcu. To samo dotyczy gorączki powyżej 38°C u niemowlęcia poniżej 3. miesiąca życia i powyżej 39°C u starszego dziecka. Niepokojąca jest też drażliwość, apatia, senność i niechęć do picia.

U seniorów odwodnienie może się objawiać spowolnieniem, pobudzeniem, dezorientacją lub sennością. Choroby przewlekłe i przyjmowane leki zwiększają ryzyko. W tych grupach lepiej wcześniej zgłosić się na wizytę niż czekać na poprawę.

Objawy zatrucia pokarmowego pojawiają się od kilku godzin do kilku dni po zakażeniu. Przy salmonelli zwykle po 6–48 godzinach od zjedzenia skażonego pokarmu. Rotawirus daje objawy zwykle w ciągu 2 dni od kontaktu z wirusem.

Salmonella u większości zdrowych osób nie jest groźna. Biegunka mija po 3–7 dniach, a gorączka zwykle w ciągu 72 godzin. Ciężej chorują dzieci poniżej 5. roku życia, osoby powyżej 65 lat i osoby z osłabioną odpornością. Zagrożeniem jest silne odwodnienie i rzadko rozsiew zakażenia poza jelita. Antybiotyków z reguły się nie zaleca, bo mogą wydłużać nosicielstwo.

Przy rotawirusie wymioty i wodnista biegunka trwają zwykle 3–8 dni. Nie ma leku na to zakażenie, leczenie polega na utrzymaniu nawodnienia. Przy objawach odwodnienia pilnie skontaktuj się z lekarzem.

Zanotuj kilka informacji przed konsultacją. Ułatwią lekarzowi ocenę, czy wystarczy postępowanie w domu. Jak przebiega rozmowa, opisujemy na stronie jak wygląda teleporada.

Teleporada kosztuje 79 zł. O e-recepcie i e-skierowaniu na badania decyduje lekarz. Jeśli stan zdrowia uzasadnia niezdolność do pracy, lekarz może wystawić e-ZLA. Szczegóły: co lekarz może wystawić na teleporadzie.

• Gorączka u dziecka - kiedy wystarczy konsultacja z opiekunem, a kiedy badanie
• Zapalenie pęcherza - kiedy wystarczy teleporada, kiedy badanie moczu
• Gorączka u dorosłych - kiedy zbijać, kiedy do lekarza, kiedy SOR