Ugryzienie kleszcza - co robić, jak wygląda ślad i kiedy do lekarza

Im krócej kleszcz jest przyczepiony do skóry, tym mniejsze ryzyko przeniesienia drobnoustrojów. Ryzyko zakażenia boreliozą wyraźnie rośnie po upływie około doby, dlatego nie odkładaj usunięcia kleszcza na później.

Najlepiej użyj pęsety z cienkimi końcówkami, karty lub lassa do usuwania kleszczy - kupisz je w aptece. Chwyć kleszcza jak najbliżej skóry i wyciągnij go prosto do góry, płynnie, bez szarpania. Nie ściskaj jego odwłoka, nie wykręcaj go i niczym go nie smaruj - ani tłuszczem, ani alkoholem. Po zabiegu zdezynfekuj skórę oraz pęsetę i umyj ręce.

Jeśli w skórze został mały czarny punkt, zwykle są to resztki narządu gębowego. Nie zwiększają one istotnie ryzyka zakażenia - wystarczy dezynfekcja. Gdy w skórze została większa część kleszcza i nie umiesz jej usunąć, zgłoś się do lekarza. Badanie usuniętego kleszcza w laboratorium nie jest zalecane: wynik nie mówi, czy doszło do zakażenia człowieka.

Ślad po ugryzieniu kleszcza to zwykle niewielkie zaczerwienienie lub grudka w miejscu wkłucia. Może swędzieć i być lekko obrzęknięte. To reakcja skóry na ślinę kleszcza, która mija samoistnie w ciągu kilku dni.

Rumień wędrujący (rumień po kleszczu, łac. erythema migrans) to najczęstszy wczesny objaw boreliozy. Pojawia się zwykle po kilku dniach do kilku tygodni od ugryzienia - najczęściej w ciągu 1–4 tygodni, rzadziej później. Ma postać czerwonej plamy lub pierścienia z jaśniejszym środkiem, o ostrych granicach. U dorosłych ma średnicę ponad 5 cm i z dnia na dzień się powiększa. Zwykle nie boli i nie swędzi.

Zmianę o średnicy ok. 4–5 cm lub większą, albo taką, która rośnie, warto pokazać lekarzowi. Zrób zdjęcie z linijką i powtórz je po kilku godzinach lub następnego dnia - łatwiej będzie opisać, czy zmiana się powiększa. Nieleczony rumień zwykle znika sam w ciągu 3–4 tygodni, ale to nie oznacza wyleczenia boreliozy. Rumień nie pojawia się też u wszystkich zakażonych, dlatego obserwuj także samopoczucie.

Borelioza z Lyme to choroba bakteryjna. Poza rumieniem wędrującym w pierwszych tygodniach mogą pojawić się objawy grypopodobne: zmęczenie, gorączka, ból głowy, mięśni i stawów, powiększone węzły chłonne. Nieleczona borelioza może po miesiącach dawać zapalenie stawów, porażenie nerwu twarzowego, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub zaburzenia rytmu serca. Rozpoznanie rumienia wędrującego wystarcza do rozpoznania boreliozy - wtedy leczy się ją antybiotykiem, a o wyborze leczenia decyduje lekarz.

Kleszczowe zapalenie mózgu wywołuje wirus. Większość zakażeń przebiega bez objawów. Po 7–14 dniach od ugryzienia mogą wystąpić gorączka, zmęczenie, ból głowy i mięśni, a po kilku dniach poprawy - u części chorych druga faza: wysoka gorączka, silny ból głowy, sztywność karku, zaburzenia świadomości lub niedowłady. KZM można się też zarazić, pijąc niepasteryzowane mleko. Nie ma leku działającego na wirusa, a skuteczną ochronę daje szczepienie - warto omówić je z lekarzem przed sezonem aktywności kleszczy.

Teleporada pomoże ocenić, czy objawy wymagają leczenia lub wizyty. Lekarz zbierze wywiad na podstawie Twojego opisu zmiany i objawów. Zmiany skórne opisujemy też na stronie skóra - teleporada.

Niektóre zmiany lekarz musi zobaczyć lub zbadać. Umów wizytę osobistą, jeśli:

Objawy ze strony układu nerwowego mogą oznaczać zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych lub mózgu. Nie czekaj na teleporadę - dzwoń pod 112 lub 999 albo jedź na SOR.

Według polskich zaleceń specjalistów chorób zakaźnych nie stosuje się rutynowo antybiotyku zapobiegawczo po każdym ugryzieniu kleszcza. W Polsce ryzyko zakażenia po pojedynczym ugryzieniu jest niewielkie, a leczenie „na zapas” może przynieść więcej działań niepożądanych niż korzyści. Wyjątki, np. wielokrotne ugryzienia, lekarz ocenia indywidualnie.

Jeśli pojawi się rumień wędrujący, leczenie jest skuteczne, dlatego tak ważna jest obserwacja skóry przez kilka tygodni. Przy typowym rumieniu badania krwi nie są potrzebne do rozpoznania, a we wczesnym okresie zakażenia ich wynik bywa niemiarodajny. O tym, czy i kiedy wykonać badania, decyduje lekarz.

Dokładny opis pozwala lekarzowi ocenić, czy wystarczy porada na odległość. Przebieg konsultacji opisujemy na stronie jak wygląda teleporada.

Teleporada kosztuje 79 zł. Wypełniasz formularz medyczny, a lekarz kontaktuje się z Tobą, gdy potrzebuje dopytać o objawy. O leczeniu i recepcie decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia. Jeśli zmianę trzeba obejrzeć lub zbadać, wskaże wizytę w przychodni.

L4 przy boreliozie nie jest automatyczne. Lekarz może wystawić e-ZLA, jeśli stan zdrowia uzasadnia niezdolność do pracy. Dokumenty możliwe po teleporadzie opisujemy na stronie co lekarz może wystawić na teleporadzie, a inne infekcje - na stronie infekcje - teleporada.

• Ukąszenie owada - osa, pszczoła, komar - kiedy 112
• Wysypka - po leku, po słońcu, test szklanki
• Gorączka u dorosłych - kiedy zbijać, kiedy do lekarza, kiedy SOR