Zespół niespokojnych nóg - objawy, przyczyny i kiedy do lekarza
Zespół niespokojnych nóg (RLS) to przymus poruszania nogami, który nasila się wieczorem i w spoczynku, a mija przy ruchu. Rozpoznanie opiera się na opisie objawów, dlatego dobrym pierwszym krokiem jest teleporada: lekarz zbierze wywiad, przejrzy przyjmowane leki i może zlecić badania krwi, m.in. ferrytynę. Nagłe osłabienie lub drętwienie nogi, zwłaszcza po jednej stronie ciała, to nie RLS - wtedy dzwoń pod 112 lub 999.
- Lekarze z prawem wykonywania zawodu
- Teleporady codziennie 7:00–23:00
- Dokumenty w IKP i ZUS - przy wskazaniach
Na tej stronie
- Zespół niespokojnych nóg - objawy
- Kiedy przy zespole niespokojnych nóg wystarczy teleporada
- Kiedy potrzebny jest neurolog lub wizyta osobista
- Kiedy 112 lub 999
- Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, ferrytyna i leczenie
- Badania i leczenie
- Jak przygotować się do teleporady przy zespole niespokojnych nóg
- Teleporada przy zespole niespokojnych nóg w serwisie Teleporady Online
- Inne poradniki
- Najczęściej zadawane pytania
Zespół niespokojnych nóg - objawy
Zespół niespokojnych nóg, w skrócie RLS (od ang. restless legs syndrome), to zaburzenie neurologiczne związane ze snem. Chorzy opisują mrowienie, kłucie, „chodzenie mrówek” lub drętwienie w głębi nóg - rzadziej ból. Objawy mogą dotyczyć także rąk.
Badań, które potwierdzą RLS, nie ma. Lekarz rozpoznaje go na podstawie objawów, gdy spełnione są cztery cechy:
- silna potrzeba poruszania nogami, zwykle z nieprzyjemnymi doznaniami w nogach
- objawy pojawiają się lub nasilają w spoczynku - gdy siedzisz albo leżysz
- ruch, chodzenie lub rozciąganie przynoszą przynajmniej częściową ulgę
- dolegliwości są silniejsze wieczorem i w nocy niż w ciągu dnia
Kiedy przy zespole niespokojnych nóg wystarczy teleporada
Skoro rozpoznanie opiera się na wywiadzie, pierwszą rozmowę z lekarzem możesz odbyć na odległość. Lekarz zapyta, kiedy pojawiają się objawy, jak wpływają na sen i jakie leki przyjmujesz. Może też wystawić e-skierowanie na badania krwi. Przy chorobach przewlekłych przeczytaj też o teleporadzie przy chorobach przewlekłych.
- pierwsze objawy typowe dla RLS, bez osłabienia siły mięśni
- pytanie, czy objawy mogą wynikać z niedoboru żelaza, ciąży lub przyjmowanych leków
- skierowanie na morfologię, ferrytynę i inne badania krwi
- omówienie wyników badań i dalszego postępowania
- kontynuacja leczenia ustalonego wcześniej przez lekarza prowadzącego
Kiedy potrzebny jest neurolog lub wizyta osobista
Badanie neurologiczne pomaga wykluczyć polineuropatię i inne choroby nerwów, które dają podobne objawy. Leczenie lekami działającymi na układ dopaminergiczny powinien nadzorować neurolog albo lekarz poradni leczenia zaburzeń snu. Więcej o tym, kiedy potrzebny jest specjalista, piszemy na stronie teleporada a specjalista. Wizyta osobista lub konsultacja neurologa ma sens, gdy:
- objawy są codzienne i mimo zmiany nawyków nadal zaburzają sen
- oprócz nieprzyjemnych doznań masz stałe drętwienie, pieczenie stóp lub osłabienie nóg
- masz cukrzycę, niewydolność nerek lub chorobę neurologiczną
- objawy nasilają się albo leczenie przestało pomagać
- brak snu wpływa na nastrój i codzienne funkcjonowanie
Kiedy 112 lub 999
Zespół niespokojnych nóg nie zagraża życiu. Niektóre objawy w nogach mogą jednak oznaczać udar lub inny stan nagły. Nie czekaj na teleporadę - dzwoń pod 112 lub 999, jeśli pojawia się:
- nagłe osłabienie lub drętwienie nogi, ręki albo jednej strony ciała
- opadnięcie kącika ust, niewyraźna mowa, trudność ze znalezieniem słów
- nagłe zaburzenia widzenia, zawroty głowy z utratą równowagi, bardzo silny ból głowy
- objawy udaru, które minęły po kilku minutach - nadal wymagają pilnej pomocy
Zespół niespokojnych nóg - przyczyny, ferrytyna i leczenie
Często przyczyny nie udaje się ustalić. Choroba bywa rodzinna i z wiekiem zwykle się nasila. W blisko połowie przypadków RLS jest jednak wtórny, czyli wywołany inną chorobą, lekiem lub używką. Najczęstsze przyczyny wtórne to:
- niedobór żelaza i niedokrwistość - najczęstsza przyczyna; dlatego lekarz zleca morfologię, stężenie żelaza i ferrytynę
- ciąża - objawy często mijają po porodzie
- niewydolność nerek - w tej grupie RLS występuje bardzo często
- niedobór magnezu, polineuropatia, cukrzyca
- leki - m.in. część leków przeciwdepresyjnych, przeciwpsychotycznych i przeciwhistaminowych starszej generacji, a także nagłe odstawienie leków nasennych
- używki - alkohol, nikotyna i nadmiar kofeiny
Badania i leczenie
Lekarz może zlecić morfologię, ferrytynę i żelazo, glukozę na czczo, kreatyninę i elektrolity, próby wątrobowe oraz magnez. Wyniki pokazują, czy za objawami stoi choroba, którą da się leczyć.
Przy niedoborze żelaza lekarz może zalecić jego suplementację - celem jest zwykle wynik w górnej części normy, a nie tylko „w normie”. Ferrytyny i żelaza nie warto uzupełniać na własną rękę, bez badań. Pomagają też regularny ruch, stałe pory snu, ograniczenie kofeiny (szczególnie po południu) i alkoholu oraz rzucenie palenia.
Gdy te kroki nie wystarczają, a objawy zaburzają sen, lekarz może zaproponować leki. Łagodzą one objawy, ale nie leczą choroby. Przy łagodnych dolegliwościach, które nie przeszkadzają w spaniu, leki zwykle nie są potrzebne. O wyborze leczenia decyduje lekarz.
Jak przygotować się do teleporady przy zespole niespokojnych nóg
Przed konsultacją zanotuj kilka informacji. Przebieg rozmowy opisujemy na stronie jak wygląda teleporada.
- od kiedy masz objawy, o jakiej porze się pojawiają i ile nocy w tygodniu
- czy ruch przynosi ulgę i czy partner zauważa ruchy nóg w czasie snu
- pełna lista leków, także bez recepty i suplementów
- ciąża, choroby nerek, cukrzyca, niedokrwistość w przeszłości
- wyniki morfologii i ferrytyny, jeśli masz je z ostatnich miesięcy
- ile kawy, alkoholu i papierosów zwykle wypijasz lub wypalasz
Teleporada przy zespole niespokojnych nóg w serwisie Teleporady Online
Teleporada kosztuje 79 zł. Wypełniasz formularz medyczny, a lekarz kontaktuje się z Tobą, gdy potrzebuje dopytać o objawy. O skierowaniu na badania i o recepcie decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia. Jeśli potrzebne jest badanie neurologiczne, wskaże wizytę u neurologa.
Dokumenty, które mogą być wystawione po teleporadzie, opisujemy na stronie co lekarz może wystawić na teleporadzie.
Inne poradniki
- Ból głowy i migrena - kiedy teleporada, kiedy neurolog, kiedy 112
Najczęściej zadawane pytania
Jak rozpoznać zespół niespokojnych nóg?
Na podstawie objawów: przymusu poruszania nogami z nieprzyjemnymi doznaniami, który pojawia się w spoczynku, mija przy ruchu i nasila się wieczorem lub w nocy. Badania krwi nie potwierdzają RLS, ale pomagają znaleźć jego przyczynę, np. niedobór żelaza.
Jaka ferrytyna przy zespole niespokojnych nóg?
Niedobór żelaza to najczęstsza przyczyna wtórnego RLS, dlatego lekarz zleca ferrytynę i morfologię. Przy niedoborze zwykle dąży się do wyniku w górnej części normy. Konkretną wartość i dawkę żelaza dobiera lekarz - nie suplementuj żelaza bez badań.
Czy zespół niespokojnych nóg jest groźny?
Nie zagraża życiu i nie uszkadza mózgu, ale może poważnie zaburzać sen. Pilnej pomocy wymaga co innego: nagłe osłabienie lub drętwienie nogi czy jednej strony ciała może oznaczać udar - wtedy dzwoń pod 112 lub 999.
Czy zespół niespokojnych nóg w ciąży mija?
Zwykle tak - objawy związane z ciążą najczęściej ustępują po porodzie. W ciąży RLS często wiąże się z niedoborem żelaza, dlatego warto omówić objawy i wyniki badań z lekarzem prowadzącym ciążę.
Do jakiego lekarza z zespołem niespokojnych nóg?
Na początek do lekarza rodzinnego lub na teleporadę: lekarz zbierze wywiad, sprawdzi leki i zleci badania krwi. Gdy objawy są nasilone albo potrzebne jest leczenie lekami dopaminergicznymi, właściwy jest neurolog lub poradnia zaburzeń snu.
Źródła (6)
- Zespół niespokojnych nóg (RLS): objawy, przyczyny, diagnostyka i leczenie (dr hab. n. med. Adam Wichniak): kryteria rozpoznania, przyczyny wtórne, badania krwiMedycyna Praktyczna (mp.pl)
- Restless legs syndrome: objawy, przyczyny (żelazo, ciąża, choroby nerek, leki), kiedy do lekarzaNHS
- Periodic Limb Movement Disorder and Restless Legs Syndrome: czynniki ryzyka, rozpoznanie, leczenieMSD Manual (wersja dla pacjentów)
- Stroke: symptoms: nagłe osłabienie lub drętwienie jednej strony ciała, kiedy 999NHS
- E-skierowanie: na co jest wystawiane, do kogo nie potrzebujesz skierowania, e-skierowanie po teleporadziepacjent.gov.pl
- Numer alarmowy 112: zagrożenie życia lub zdrowiagov.pl