Mononukleoza - objawy, badania i kiedy do lekarza

Mononukleozę zakaźną wywołuje pierwotne zakażenie wirusem Epsteina-Barr (EBV). Wirus przenosi się głównie przez ślinę, np. przy pocałunkach lub piciu z jednego kubka. Od zakażenia do objawów mija zwykle 30–50 dni. Choroba często zaczyna się niecharakterystycznie: od bólu głowy, złego samopoczucia i zmęczenia. Po kilku dniach pojawiają się typowe objawy:

Teleporada pomaga, gdy objawy są umiarkowane, możesz pić i swobodnie oddychasz. Lekarz zbierze wywiad i oceni, czy potrzebne są badania krwi albo badanie gardła na miejscu. Jeśli uzna to za potrzebne, może wystawić e-skierowanie na badania. Więcej o konsultacjach przy infekcjach przeczytasz na stronie infekcje i przeziębienie - teleporada.

Przez telefon lekarz nie obejrzy gardła i nie zbada brzucha. Tymczasem przy mononukleozie ważna jest ocena migdałków, wątroby i śledziony. Umów wizytę osobistą, gdy:

Powikłania mononukleozy są rzadkie, ale mogą zagrażać życiu. Przy poniższych objawach nie czekaj na teleporadę ani wizytę. Dzwoń pod 112 lub 999 albo jedź na SOR.

Badania krwi. Lekarz rozpoznaje mononukleozę na podstawie objawów, a potwierdza ją badaniami. W morfologii z rozmazem typowo widać więcej białych krwinek i tzw. limfocyty atypowe. Często podwyższone są próby wątrobowe (ALT, AST). Świeże zakażenie EBV potwierdza badanie przeciwciał, np. obecność IgM przeciw antygenowi VCA przy braku przeciwciał przeciw EBNA. Szybki test na przeciwciała heterofilne bywa ujemny na początku choroby i jest mało wiarygodny u małych dzieci. Samo CRP nie rozpoznaje mononukleozy - lekarz ocenia je razem z innymi wynikami.

Osutka po antybiotyku. Mononukleoza to choroba wirusowa i antybiotyk jej nie leczy. Gdy chory dostanie amoksycylinę lub ampicylinę, np. z powodu podejrzenia anginy, może pojawić się rozległa, czerwona wysypka na całym ciele. Wysypka zdarza się też bez antybiotyku. Jeśli pojawi się w trakcie leczenia, skontaktuj się z lekarzem - nie odstawiaj ani nie zmieniaj leków na własną rękę. Antybiotyk ma sens tylko przy nadkażeniu bakteryjnym, które jest rzadkie. Różnice między anginą wirusową a paciorkowcową opisujemy w poradniku ból gardła - kiedy do lekarza.

Śledziona. U około połowy chorych śledziona się powiększa. Jej pęknięcie zdarza się u mniej niż 1% chorych, głównie po urazie brzucha, ale jest stanem nagłym. Przez co najmniej 4 tygodnie unikaj sportów kontaktowych i dźwigania - do czasu, aż lekarz potwierdzi, że śledziona wróciła do normalnych rozmiarów.

U dzieci poniżej 5. roku życia zakażenie EBV często przebiega bez objawów albo łagodnie. U młodszych dzieci gorączka bywa krótsza, częściej pojawiają się obrzęk powiek, katar utrudniający oddychanie i wysypka. Najczęstszym powikłaniem u dzieci są kłopoty z oddychaniem z powodu dużych migdałków. Gorączkę u najmłodszych opisujemy w poradniku gorączka u dziecka - kiedy do lekarza.

Młodzież i dorośli chorują zwykle wyraźniej. Ostre objawy słabną najczęściej po 2–4 tygodniach, ale zmęczenie może trwać kilka tygodni, a czasem miesięcy. Całkowite wyzdrowienie trwa zwykle do 2–3 miesięcy. Leczenie jest objawowe: odpoczynek, dużo płynów i leki przeciwgorączkowe. Dzieciom poniżej 16 lat nie podaje się aspiryny. Do pracy lub szkoły można wrócić, gdy poczujesz się lepiej.

Wirus może być obecny w ślinie jeszcze przez wiele miesięcy. Nie całuj innych, nie dziel się kubkiem ani sztućcami i często myj ręce.

Konkretne informacje pomagają lekarzowi zdecydować, czy wystarczy rozmowa, czy potrzebne są badania. Przebieg konsultacji opisujemy na stronie jak wygląda teleporada.

Teleporada kosztuje 79 zł. Wypełniasz formularz medyczny, a lekarz kontaktuje się z Tobą, gdy potrzebuje dopytać o objawy. O skierowaniu na badania krwi i o recepcie decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia. Jeśli potrzebne jest obejrzenie gardła lub zbadanie brzucha, wskaże wizytę w przychodni.

Lekarz może wystawić e-ZLA, jeśli stan zdrowia uzasadnia niezdolność do pracy. Dokumenty możliwe po teleporadzie opisujemy na stronie co lekarz może wystawić na teleporadzie.

• Ból gardła i angina - kiedy teleporada, kiedy badanie gardła
• Gorączka u dorosłych - kiedy zbijać, kiedy do lekarza, kiedy SOR
• COVID-19 - objawy i test - test na covid, combo z grypą, kiedy do lekarza