Ospa wietrzna - kiedy do lekarza, kiedy teleporada, a kiedy 112

Ospę wietrzną wywołuje wirus ospy wietrznej i półpaśca (VZV). Szerzy się drogą kropelkową i powietrzną, a zakaźny jest też płyn z pęcherzyków. Od kontaktu do objawów mija zwykle 10–21 dni.

Choroba często zaczyna się od gorączki, bólu głowy i złego samopoczucia. Po 1–2 dniach pojawia się swędząca wysypka: plamki i grudki, potem pęcherzyki, które zasychają w strupy. Zmiany wysypują się falami, więc na skórze widać jednocześnie różne ich etapy - najwięcej na tułowiu i twarzy.

U większości dzieci ospa przebiega łagodnie. Najczęstszym powikłaniem jest bakteryjne zakażenie rozdrapanych zmian, rzadziej zapalenie płuc, móżdżku lub mózgu.

W poczekalni mogą siedzieć kobiety w ciąży, niemowlęta czy osoby z obniżoną odpornością. Rozpoznanie zwykle opiera się na wyglądzie wysypki, więc przy typowych objawach rozsądnie zacząć od rozmowy z lekarzem. Konsultację w sprawie dziecka prowadzimy z opiekunem - to Ty opisujesz objawy.

Zanim pójdziesz do przychodni, zadzwoń i uprzedź, że chodzi o ospę. Umów wizytę, jeśli:

Przy poniższych objawach nie wypełniaj formularza i nie czekaj na telefon od lekarza. Dzwoń pod 112 lub 999 albo jedź na SOR i uprzedź personel, że chodzi o ospę.

Chory zaraża od 1–2 dni przed pojawieniem się wysypki do czasu, aż wszystkie pęcherzyki zaschną i pokryją się strupami. Zwykle trwa to co najmniej 5 dni od pojawienia się wysypki, czasem około tygodnia. Przez ten czas dziecko nie chodzi do żłobka, przedszkola ani szkoły, a dorosły do pracy.

Przy ospie mówimy o izolacji chorego. Domownik, który nie chorował i nie był szczepiony, zwykle zachoruje - zakaża się około 90% osób bez odporności, najczęściej 10–21 dni po kontakcie. Szczepienie podane w ciągu 72 godzin od kontaktu może zapobiec chorobie lub złagodzić jej przebieg. Ciężarna bez odporności i osoba z obniżoną odpornością po kontakcie z chorym powinny jak najszybciej skontaktować się z lekarzem.

Pomagają codzienna kąpiel i krótko obcięte paznokcie. Nie podawaj ibuprofenu, chyba że zaleci go lekarz, a dzieciom - aspiryny. Lek przeciwgorączkowy dobierz z lekarzem lub farmaceutą.

Ospa u dorosłych przebiega zwykle ciężej: wyższa gorączka, więcej zmian i powikłań. Zapalenie płuc dotyczy około 1 na 10 dorosłych chorych, częściej palaczy. U dorosłych i osób z grupy ryzyka lekarz może zdecydować o leku przeciwwirusowym. Działa on najlepiej, gdy zostanie włączony jak najwcześniej, najlepiej w ciągu doby od pojawienia się wysypki - dlatego nie odkładaj konsultacji. O leczeniu decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia.

Ospa w ciąży jest groźniejsza niż u innych dorosłych - zapalenie płuc rozwija się u co najmniej 10% chorujących ciężarnych. Zakażenie może też zaszkodzić dziecku, zwłaszcza tuż przed porodem. Jeśli jesteś w ciąży, nie chorowałaś na ospę i miałaś kontakt z chorym, od razu skontaktuj się z lekarzem prowadzącym ciążę.

Nie ma stałej liczby dni L4 przy ospie. Chory zaraża, dopóki wszystkie zmiany nie pokryją się strupami. O e-ZLA i jego długości decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia.

Rodzic, który opiekuje się chorym dzieckiem, może otrzymać zasiłek opiekuńczy na podstawie zaświadczenia lekarskiego (e-ZLA) na opiekę nad dzieckiem. Przy dziecku do 14 lat to łącznie do 60 dni w roku kalendarzowym - limit dotyczy wszystkich dzieci razem. Zasiłek nie przysługuje, jeśli dzieckiem może zająć się inny domownik, z wyjątkiem opieki nad dzieckiem poniżej 2 lat. Aktualne zasady sprawdzisz w ZUS. Więcej: co lekarz może wystawić na teleporadzie.

Przed konsultacją zanotuj najważniejsze informacje. Przebieg konsultacji opisujemy na stronie jak wygląda teleporada.

Teleporada kosztuje 79 zł i nie wymaga wychodzenia z domu, więc nie narażasz innych pacjentów. Wypełniasz formularz w imieniu dziecka lub własnym, a lekarz kontaktuje się z Tobą, gdy chce dopytać o objawy. O recepcie, w tym na lek przeciwwirusowy, oraz o e-ZLA decyduje lekarz po ocenie stanu zdrowia. Zobacz też poradnik gorączka u dziecka i stronę skóra - teleporada.

• Bostonka - pierwsze objawy, ciąża, szkarlatyna a bostonka
• Gorączka u dziecka - kiedy wystarczy konsultacja z opiekunem, a kiedy badanie
• Wysypka - po leku, po słońcu, test szklanki